Bankacılık Sektöründe Tüketici Hukuku Uygulamaları

Foder Genel Kurul Toplantısı Üyelerimizin Sunumları //Akbank
21 Nisan 2015
Foder “Teşekkür Etkinliği” Düzenleyerek Gönüllüleriyle Bir Araya Geldi
12 Mayıs 2015

kapak-on
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sektörel Bazda Tüketici Hukuku Uygulamaları Külliyatının ilk cildini teşkil eden bu kitap, bankacılık sektörünü ele almaktadır.
Yazar : Av. Hakan TOKBAŞ(Editör) , Ali Suphi KURŞUN (Editör) , Prof. Dr. Şebnem Akipek ÖCAL, Prof. Dr. Mustafa TOPALOĞLU, Yargıtay Üyesi Candaş İLGÜN, Doç. Dr. Ömer ÇINAR, Hakim Mehmet Akif TUTUMLU, Yrd. Doç. Dr. Özlem TÜZÜNER, Yrd. Doç. Dr. Özge Uzun KAZMACI, Yrd. Doç. Dr. Esra HAMAMCIOĞLU, Bayram UZUNOĞLAN
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
1. KİTAP DERLEME
BİRİNCİ KISIM:
BANKACILIK SEKTÖRÜNDE TÜKETİCİLERİN KORUNMASI,
YAŞANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜME YÖNELİK GÜMRÜK VE
TİCARET BAKANLIĞINCA YAPILAN FAALİYETLER
I. GİRİŞ
II. SEKTÖRDE MEVCUT DURUM
III. SEKTÖRDE TÜKETİCİLERİN YAŞADIĞI TEMEL SORUNLAR
A. Banka ve Kredi Kartlarına İlişkin Şikâyetler
B. Ücret, Komisyon ve Diğer Masraflara İlişkin Şikâyetler
C. Tüketicilere Yönelik Reklam ve İlanlar İle İlgili Şikâyetler
IV. SORUNLARIN TEMEL KAYNAĞI
V. TÜKETİCİNİN KORUNMASI KONUSUNDA BAKANLIKÇA
YAPILAN ÇALIŞMALAR
A. Bilinçlendirme Faaliyetleri
1) Tüketicilere Yönelik Olarak
2) Sektörlere Yönelik Olarak
B. Denetim Faaliyetleri
1) Reklam Denetimleri
2) Sözleşme ve Uygulamalara İlişkin İnceleme ve Denetim Faaliyetleri
C. Hak arama yolları
VI. 6502 SAYILI (YENİ) TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA
KANUN İLE BANKACILIK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GETİRİLEN
DÜZENLEMELER
A. Temel İlkeler (Madde 4)
B. Haksız Sözleşme Şartları (Madde 5)
C. Tüketici Kredisi Sözleşmeleri (Madde 22-31)
D. Konut Finansmanı Sözleşmeleri (Madde 32-39)
E. Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler (Madde 49)
F. Finansal Tüketicilerden Faiz Dışında Alınacak Ücret, Komisyon ve
Masraflara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
VII. SONUÇ
İKİNCİ KISIM:
TÜKETİCİ HUKUKUNUN TEMEL İLKELERİNİN BANKACILIK SEKTÖRÜ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ELEŞTİRİSİ
I. GİRİŞ
II. SÖZLEŞMELERİN ŞEKLİ
III. ESAS HİZMETLERİN KAPSAMINA GİREN YAN HİZMETLER İÇİN
EK BEDEL TALEBİ YASAĞI
IV. SÖZLEŞMEYE EK OLARAK ÜCRET VE MASRAF BELGESİ
VERİLMESİ ZORUNLULUĞU
V. TÜKETİCİ İŞLEMLERİNDE ŞAHSİ TEMİNAT
VI. TÜKETİCİ İŞLEMLERİNDE FAİZ (BİRLEŞİK FAİZ YASAĞI)
VII. KATILIM BANKALARI
VIII. SONUÇ
ÜÇÜNCÜ KISIM:
TÜKETİCİ KREDİSİ SÖZLEŞMELERİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE
HÜKÜMLERİ
I. GİRİŞ
II. TÜKETİCİ KREDİSİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ
A. GENEL OLARAK
B. 6502 Sayılı Kanun Açısından Tüketici Kredisi Sözleşmesinin
Hukuki Niteliği
III. TÜKETİCİ KREDİSİNİN HÜKÜMLERİ
A. Kredi Verenin Borçları
1) Kredi Verenin Sözleşme Öncesi Bilgilendirme Yükümlülüğü
2) Kredi Verme Borcu
3) Kredi Verenin Tekeffül Borcu
4) Kredi Verenin Teminatları İade Borcu
5) Kredi Verenin Kanunda Öngörülen İçerikte Yazılı Sözleşme Yapma
ve Sözleşmeyi Tüketici Aleyhine Değiştirmeme Yükümlülüğü
6) Kredi Verenin Belirli Süreli Kredilere İlişkin Açılan Hesap İçin
Herhangi bir Ad Altında Masraf ve Komisyon Talep Edememe
ve Tüketicinin Açık Talimatı Olmaksızın Kredili Mevduat Hesabı
Açmama Yükümlülüğü
B. Kredi Alanın (Tüketicinin )Borçları
1) Krediyi Kabul Borcu
2) Krediyi İade Borcu
3) Kredi Sözleşmesinde Kararlaştırılan Faiz, Komisyon, Masraf ve
Benzeri Karşılıkları Ödeme Borcu
C. Kredi Alanın (Tüketicinin) Hakları
1) Cayma Hakkı
2) Erken Ödeme Yapma ve Bu Nedenle İndirim Talep Etme Hakkı
D. Kredi Verenin Hakları
IV. SONUÇ
DÖRDÜNCÜ KISIM:
BANKACILIK SEKTÖRÜNDE TÜKETİCİ SÖZLEŞMELERİ ve
HAKSIZ ŞARTLAR
ÖZETİ
I. GENEL OLARAK SÖZLEŞME KAVRAMI ve GENEL İŞLEM
KOŞULLARI
A. Sözleşme Kavramı
B. Sözleşme Serbestîsi ve Genel İşlem Koşulu Kavramı
C. Genel İşlem Koşullarının Türk Hukukunda Düzenlenişi
II. TÜKETİCİ SÖZLEŞMELERİNDE YER ALAN HAKSIZ ŞARTLAR
A. Haksız Şart Kavramı ve 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanunda Düzenlenişi
B. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Haksız Şartlar
C. Tüketici Sözleşmelerindeki Haksız Şartlar Hakkında Yönetmelik
D. Tüketiciler Bakımından Uygulanacak Hükümler
III. BANKACILIK SEKTÖRÜ AÇISINDAN GENEL İŞLEM
KOŞULLARI VE HAKSIZ ŞARTLARA İLİŞKİN HUSUSLARIN
DEĞERLENDİRİLMESİ
IV. SONUÇ
BEŞİNCİ KISIM:
KREDİ SÖZLEŞMESİ NEDENİYLE TÜKETİCİDEN ALINAN
DOSYA MASRAFLARININ İSTİRDATI DAVASI
I. DOSYA MASRAFI KAVRAMI VE HUKUKİ DAYANAĞI
A. Kavram
B. Hukuki Dayanak
1) 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu
2) 5464 Sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu
3) Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
a) 4077 Sayılı Tüketicin Korunması Hakkında Kanun
b) 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
4) Masrafların İstirdatı Davalarında Yargıtay İçtihadında Belirtilen Ölçütler
ve Bu Davalara ilişkin Diğer Özellikler
a) Ölçüte İlişkin Temel İçtihat : Masrafların Zorunlu, Makul ve
Belgeli Olması
b) Masraflarla ilgili Diğer İçtihatlar
II. İSTİRDAT DAVASININ USUL HUKUKU YÖNÜNDEN ÖZELLİKLERİ
A. Görevli Mahkeme (Uyuşmazlık Çözüm Mercii
B. Yetki
C. İspat Yükü ve Deliller
D. Zamanaşımı
ALTINCI KISIM:
SON DÜZENLEMELERE GÖRE KONUT FİNANSMAN
SÖZLEŞMELERİNDE TEMERRÜT
I. GİRİŞ
II. KONUT FİNANSMAN SÖZLEŞMELERİ
A. Konut Finansman Sözleşmesinin Şekli
III. KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİNDE TARAFLARIN
BORÇLARI
A. Konut Finansman Kuruluşun Borçları ve Temerrüdü
B. Tüketicinin Borçları ve Temerrüdü
1) Kalan Kredi Taksitlerine İlişkin Muacceliyet Şartı
2) Temerrüt Faizi
C. Kredi Verenin Temerrüdü ve Sonuçları
D. Tüketicinin Temerrüde Düşmesinin Sonuçları
1) Konut Finansman Kredisi Alınması
2) Konut Finansman Kredisinin Teminatı Olan Taşınmazın Paraya
Çevrilmesi
3) Finansal Kiralama Yoluyla Konut Finansmanı Sağlanması
YEDİNCİ KISIM:
BANKACILIK SEKTÖRÜNDE KEFALET
ÖZET
I. GİRİŞ
II. GENEL OLARAK KEFALET SÖZLEŞMESİ
A. Tanımı ve Özellikleri
B. Kefalet Sözleşmesinin Geçerlilik Koşulları
1) Geçerli Bir Asıl Borcun Varlığı ve Belirlilik Koşulu
2) Şekil
3) Kefil Olma Ehliyeti
4) Eşin Rızası
a) Genel Olarak
b) TBK m. 584/3 Düzenlemesine Göre Eşin Rızasının Aranmayacağı
Durumlar
C. Kefalet Sözleşmesinin Türleri
1) Adi Kefalet
2) Müteselsil Kefalet
a) Genel Olarak
b) Ticari Borçlarda Müteselsil Kefalet
3) Birlikte Kefalet
D. Kefilin Sorumluluğu
1) Genel Olarak
2) Asıl Borca İlişkin Temerrüt Faizinden Sorumluluk
a) Sorumluluğun Kapsamı
b) Sorumluluğun Başlangıcı
E. Kefil ile Alacaklı Arasındaki İlişki
F. Kefil ile Borçlu Arasındaki İlişki
III. BANKACILIK İŞLEMLERİNDEKİ KEFALETE İLİŞKİN TKHK
DÜZENLEMELERİ
A. Tüketici ve Tüketici İşlemi Kavramı
1) Genel Olarak
2) Tüketici
3) Tüketici İşlemi
B. Tüketicinin Taraf Olduğu Bankacılık İşlemlerinde Şahsi Teminat Verilmesi
1) Tüketici Kredisi, Kredi Kartı ve Konut Finansman Sözleşmeleri
2) TKHK m. 4/6 ile Getirilen Düzenleme
C. Bankacılık İşlemlerinde Kambiyo Senedi Düzenlenmesi ve Sonuçları
1) Genel Olarak
2) Aval
IV. SONUÇ
SEKİZİNCİ KISIM:
BANKA KREDİ KARTI SÖZLEŞMESİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ VE
KART HAMİLİ BAKIMINDAN AVANTAJLARININ
SORGULANMASI
ÖZET
I. GİRİŞ
II. SOSYAL VE EKONOMİK BULGULAR
A. Ekonomi Biliminin Kredi Kartına Bakışı
B. Diğer Sosyal Bilimlerden Elde Edilen Çarpıcı Veriler
III. KREDİ KARTI SÖZLEŞMESİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ
A. Hukukî Niteliğe Dair Doktrindeki Görüşlerin Kısaca Aktarılması
B. Hukukî Niteliğe Dair Kişisel Görüşün Sunulması
C. Kredi Kartının Tabi Olduğu Hükümler
D. Kredi Kartı Kaynaklı İhtilafların Tüketici Hukukuyla İlişkisi
IV. AVANTAJ-DEZAVANTAJ KIYASLAMASI
V. SORGULAMA ÜZERİNE ELDE EDİLEN SONUÇLAR
2. KİTAP: ŞERH
I. TÜKETİCİ KREDİSİNİN KAPSAM İTİBARİYLE NETLEŞTİRİLMESİ
1) Ticarî Kredinin Tüketici Hukukuna Dâhil Olmaması
2) Tüketici Kredisinin Tüketici Hukukuna Dâhil Olması Üzerine Ortaya
Çıkan Sonuçlar
a) Görevli Mahkeme
b) Temerrüt
3) Kredi Kartı İhtilaflarının Tüketici Hukukuna Dâhil Olduğu Durumlar
4) Tüketici Kredisinde Yeniden Yapılandırma ve Yeniden Yapılandırmanın
Yenileme Kurumuyla İlişkisi
5) İpoteğin Kaldırılması Ücretinin Alınıp Alınamayacağı Sorununun
Başlı Başına İhtilaf Teşkil Etmesi ve Bu Hususta Hakem Heyetinin Değil
Doğrudan Tüketici Mahkemesinin Görevli Olması
II. BANKACILIK SEKTÖRÜNDE HAKSIZ ŞARTLAR
1) Tüketiciden Dosya Masrafı Alınması Sorunu
2) Dosya Masrafına İlişkin Sözleşme Kaydının Genel İşlem Koşulu Olarak
Haksız Şarta Karine Teşkil Etmesi
3) Tüketicinin Haksız Şarta Binaen Yaptığı Ödemenin Haksız Şartı
Örtülü Kabul Şeklinde Değerlendirilmemesi
4) Tüketicinin Lehine Olan Şartların Haksız Şart Olarak
Değerlendirilememesi
5) Tüketiciden Sadece Makul, Belgeli ve Zorunlu Masrafların Talep
Edilebilmesi
6) Kredi Verenin Sorumluluğunu Kaldıran Kayıt
7) Kredi Verene Faiz Oranında Tek Taraflı Değişiklik Yapma Yetkisi
Tanıyan Kayıt
8) Tüketicinin Maaşına Bloke Konulmasına Dair Kayıt
9) Konut Kredisini Temin Eden İpoteğin Kredi Borcu Sona Erince Bile
Sair Başka Borçları Temin Edeceğine Dair Kayıt
10) Kredi Borcunun İfası Sürecinde Banka Lehine Kur Farkından
Tüketicinin Yararlanamayacağına İlişkin Kayıt
III. TÜKETİCİ KREDİSİNDE MUACCELİYET VE TÜKETİCİNİN
TEMERRÜDE DÜŞMESİ
1) Tüketici Kredisi Borcunun Bütünüyle Muaccel Olmasının Şartları
2) Tüketici Kredisi Borcunun Bütünüyle Muaccel Olmasını Sağlayan
İhbarın Özellikleri
3) Erken Ödeme Hâlinde Banka Lehine Tazminatın Miktarı
IV. TÜKETİCİ KREDİSİ BORCUNU TEMİN EDEN KEFALET
1) Adi Kefalet Zorunluluğu
2) Asıl Borçlu Ve Kefil Aleyhine Aynı Gün Takip Yapılması
3) Kefilin Asıl Borçluya Rücuunda Görevli Mahkeme
4) Kefile Karşı Açılan Davalarda Görevli Mahkeme
V. BANKA KREDİ KARTLARI
1) Banka Kredi Kartının Hukukî Niteliğine Bağlı Olarak Tüketici Hukukuna
Dâhil Edilmesinin Kıstaslar
2) Asgarî Tutarın Ödenmemesi ve Temerrüde Düşme Tarihi
3) Banka Kredi Kartlarında Faiz Sorunu
4) Faiz ve Kefalete Dair Kanun Hükümlerinin Kamu Düzenini
İlgilendirmesi
VI. BAĞLI KREDİLER
1) Bağlı Krediyi Diğer Tüketici Kredilerinden Ayırt Eden Kıstaslar
2) Bağlı Kredilerde Bankanın Ayıptan Sorumluluğu
VII. TÜKETİCİ KREDİSİNE DAİR DİĞER YARGITAY İÇTİHATLARI
1) Hayat Sigortası Primi
2) Tüketicinin Haksız Alınan Masrafa Karşı Muarazanın Men’i Davası
Açamaması
3) Tüketicinin Manevî Tazminat Talebi
SONUÇ
KAYNAKÇA
KAVRAM DİZİNİ